Δευτέρα, 13 Αυγούστου 2012

Χάρης Ψωμιάδης


Χάρης Ψωμιάδης

Ο Χάρης Ψωμιάδης γεννήθηκε στη Βοστώνη στις 8 Σεπτεμβρίου 1928 από Πόντιους γονείς, την Κυριακή και τον Ιωάννη Ψωμιάδη και πέθανε στις 13 Αυγούστου 2011.

Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες και δίδαξε στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης, όπου είχε κάνει το διδακτορικό του. Με όραμα και αγάπη για τον ελληνισμό το 1974 ίδρυσε το Κέντρο Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών στο Κολέγιο Κουίνς, ανοίγοντας μια καινούργια σελίδα για την ομογένεια της Αμερικής. Κατά διαστήματα, αρθρογραφώντας σε έντυπα των ΗΠΑ ή μιλώντας σε πανεπιστημιακά συνέδρια, είχε διαφωνήσει με επιλογές της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής στα ζητήματα της Ελλάδας και της Κύπρου.

Ηταν καινοτόμος, εργασιομανής και αεικίνητος, ένα πραγματικό πρότυπο προς μίμηση. Υλοποιούσε με συνέπεια και αποφασιστικότητα όλους τους στόχους και τα προγράμματά του. Λειτουργώντας επί σειρά ετών και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, άφησε έντονα αποτυπώματα πάνω στο αντικείμενό του, την παραδοσιακή πολιτική επιστήμη. Τα βιβλία του και τα επιστημονικά του άρθρα, προσεκτικά τεκμηριωμένα και πάντοτε ευανάγνωστα, χάριζαν στους αναγνώστες του μια αρμονική σύνθεση της ιστορίας με τη θεωρία. Κάλυπταν ένα ευρύ φάσμα θεματικών, επικεντρώνοντας στις ελληνοτουρκικές διπλωματικές σχέσεις της κρίσιμης περιόδου 1921–23, στην ανάπτυξη και χειραφέτηση της ελληνοαμερικανικής κοινότητας στις ΗΠΑ και στην επιτυχή μετάβαση στην εδραιωμένη δημοκρατία.

Ο Χάρης Ψωμιάδης πρόλαβε να ολοκληρώσει ένα τελευταίο του βιβλίο προτού ο καρκίνος αναπτύξει την πολυμέτωπη επίθεσή του. Η πρωτότυπη αυτή εργασία (που σύντομα θα δημοσιευτεί από τον εκδοτικό οίκο Pella της Νέας Υόρκης) αναλύει και εξηγεί τη διαδικασία υποχρεωτικής ανταλλαγής πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, η οποία συμφωνήθηκε μετά την κατάρρευση του ελληνικού στρατού στις άγονες εκτάσεις της Μικρασίας. Τα μέτρα της υποχρεωτικής ανταλλαγής πληθυσμών (η πρώτη μορφή νομιμοποιημένης εθνοκάθαρσης του 20ού αιώνα) ήταν τα προϊόντα της βούλησης και των χειρισμών δύο κορυφαίων μορφών της τραγικής εκείνης εποχής: του Ελευθέριου Βενιζέλου και του Φρίτζχοφ Νάνσεν (του Νορβηγού διπλωμάτη, εξερευνητή και φιλάνθρωπου, που αφιέρωσε ένα μεγάλο μέρος της ζωής του για την προστασία των κατατρεγμένων και των επιζώντων των άγριων πολεμικών συγκρούσεων).

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, ο Χάρης Ψωμιάδης ξεκίνησε τη διαδρομή του στη φημισμένη Σχολή Διεθνών και Δημόσιων Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Κολούμπια, και ως αναπληρωτής κοσμήτορας. Σύντομα, όμως, επέλεξε τη μονιμότητα που του προσέφεραν δύο ανώτατα πολιτειακά ιδρύματα, το Queens College και το Graduate Center of the City University of New York. Εκεί η φήμη του ως καταπληκτικού δασκάλου εξασφάλιζε μόνιμο συνωστισμό στα αμφιθέατρα των μαθημάτων του. Τα επιτεύγματά του στην οργανωτική διάσταση της γνώσης υπήρξαν εξ ίσου εντυπωσιακά. Στο Queens College ίδρυσε το Center for Byzantine and Modern Greek Studies, που μόλις εόρτασε τη 40ή επέτειο από τη γέννησή του. Το περιοδικό του κέντρου, Journal of Modern Hellenism, φιλοξενεί για δύο δεκαετίες υψηλής ποιότητας επιστημονικά άρθρα.

Στα μέσα της δεκαετίας του 1970, ο αείμνηστος Ψωμιάδης ίδρυσε και προώθησε τον εκδοτικό οίκο Pella Publishing Company, του οποίου η σειρά νεοελληνικών εκδόσεων έχει προσφέρει μια πραγματικά χρήσιμη συστάδα βιβλίων για τον ελληνισμό. Περιζήτητος ομιλητής στις ΗΠΑ, στον Καναδά, στην Αυστραλία και –κυρίως– στην Ελλάδα, την Τουρκία και την Κύπρο, ο Χάρης έχει επανειλημμένως οργανώσει ομάδες εργασίας για την παραγωγή συλλογικών τόμων, καταρρίπτοντας τον μύθο ότι οι Ελληνες και οι Ελληνοαμερικανοί είναι αλλεργικοί στην ομαδική εργασία. Τέλος, αξίζει να αναφερθεί ότι η εξειδίκευσή του στις διεθνείς και τις στρατηγικές σπουδές ενισχύθηκε από τη μακρόχρονη υπηρεσία του στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις. Ως έφηβος υπηρέτησε στις αμερικανικές δυνάμεις κατοχής στη μεταναζιστική Γερμανία και αργότερα υπηρέτησε ως έφεδρος αξιωματικός, ειδικευμένος στις στρατηγικές πληροφορίες, φτάνοντας στον βαθμό του συνταγματάρχη.

Ο Χάρης Ψωμιάδης άφησε πίσω του τη σύζυγό του Μαρία Βασιλείου (πρόεδρο του Κέντρου Προάσπισης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην Αθήνα), τις κόρες του Αικατερίνη (καθηγήτρια αγγλικής φιλολογίας στο πανεπιστήμιο Duke) και Χριστίνα (κοινωνική λειτουργό στην πολιτεία New Jersey), καθώς και δύο εγγονούς.

De Siris